De oorlog van Rusland tegen Oekraïne heeft de uitbreiding van de EU meer urgentie gegeven. In beleidsdiscussies gaat veel aandacht uit naar het geopolitieke belang van EU-uitbreiding, met name richting Oekraïne. Dit geopolitieke belang van uitbreiding kan schuren met de effectiviteit van de EU, met de EU-kernwaarden en met het draagvlak voor de EU.
Aanleiding
Het kabinet houdt ten aanzien van EU-uitbreiding vast aan de strikte en faire toepassing van de Kopenhagen-criteria, die vraagt om een zorgvuldig proces op basis van intensieve toetsing. Deze inzet kan schuren met de gevoelde geopolitieke urgentie van toetreding.
Een van de mogelijkheden om met de spanning tussen zorgvuldigheid en urgentie om te gaan is om (potentiële) kandidaat-lidstaten voorafgaand aan volwaardig Iidmaatschap sterker te binden aan de EU. Dit wordt ook wel aangeduid met de term gefaseerde integratie.
Adviesaanvraag
Het kabinet vroeg de AIV op 17 april 2025 om een advies uit te brengen over de uitbreiding van de Europese Unie in algemene zin en gefaseerde of geleidelijke integratie van kandidaat-lidstaten in het bijzonder.
Op 12 december 2024 had de Tweede Kamer de motie van de leden Van der Burg en Kahraman (Kamerstuk 21501-02, nr. 2997) aangenomen die opriep tot een dergelijke adviesaanvraag.
Adviestraject
De AIV beoogt in dit advies een aantal lessen te trekken uit de voorgaande uitbreidingsrondes, voor- en nadelen van verdere uitbreiding in kaart te brengen en aanbevelingen te doen voor mogelijke verdere EU-uitbreiding.
De AIV streeft ernaar het advies in het tweede kwartaal van 2026 te publiceren.
Contact
Voor vragen over dit advies kunt u terecht bij de raadsadviseur Sabine Visser.